دکتر حامد روشن چشم
کارشناس ارشد مسائل ترکیه
۲۹ تیر ۱۴۰۲
نفوذ ترکیه به شورای همکاری خلیج فارس ، آغاز دور جدید سفرهای راهبردی رجب طیب اردوغان به کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با محوریت عربستان بیانگر تدوین رویکرد جدید ترکیه در ساحت جدید دولت است. شرایط ایجاد شده برای ترکیه از جنگ دریایی سیاه، وابستگی های انرژی، جنگ دوم قره باغ، راهبردهای جدید ناتو در منطقه، استراتژی چین برای کنترل شریان کالا از شرق به غرب، توسعه روزافزون کشورهای عربی، چالش های سوریه و عراق همگی لزوم تدوین یک نگاه جدید راهبردی را در ترکیه پس از به قدرت رسیدن دوباره اردوغان ترسیم کرده است. تغییرات قابل توجه در کابینه دولت جدید ترکیه نیز تایید کننده روند چندگانه سیاست در ترکیه بوده و به نظر می رسد که این کشور در تلاش است تا با بهره گیری از فرصت های پیش آمده به خصوص در حوزه جنگ روسیه با اوکراین بتواند حداکثر بهره برداری را برای تامین شرایط اقتصادی و عضویت در اتحادیه اروپا را در دستور کار قرار دهد. از این بعد ژئوپلیتیک ترکیه دارای اهمیت بسزایی بوده و این کشور در تلاش است تا علاوه بر کاهش تهدیدات در محیط منطقه ای خود ظرفیت های جدیدی را برای بهبود بحران اقتصادی پیش آمده را در دستور کار قرار دهد. از این رو، ترکیه پس از طی تنش های مختلف با کشورهای عربی از جمله عربستان سعودی در خصوص موضوع خاشقچی، تحریم قطر، موضوع اخوان المسلمین در مصر، اکنون به این منطق دست یافته است تا از نگاه های ایدئولوژیک خود در سیاست خارجی کاسته و به دنبال جذب سرمایه های کشورهای ثروتمند عربی باشد. در همین راستا، ترکیه مجموعه ای از سفرهای را برای کشورهای عربستان، امارات و قطر ترتیب داده است تا از نزدیک علاوه بر تنش زدایی و حل مسائل قبلی بتواند قراردادها و تفاهم نامه های کلان را با این کشورها به امضا برساند. نمونه آن را می توان در توافق ۵۰ میلیارد دلاری بین ترکیه با عربستان و امارات متحده عربی شاهد بود. از طرفی دیگر، مشکلات اقتصادی پیش آمده بخصوص در حوزه تورم و کاهش قدرت خرید مردم در ترکیه باعث شده تا روند اقتصادی ترکیه در راستای جذب سرمایه های خارجی باشد که برای این هدف، کشورهای عربی از قابلیت های بالای برخوردار هستند. توسعه تکنولوژی و صادرات آنان برای ترکیه نیز از اهمیت بسزایی برخوردار است که رجب طیب اردوغان در تلاش است تا در این مجموعه سفرها به آنان دست پیدا کند. در نهایت می توان بیان داشت که ترکیه یک روند جدیدی از سیاست خارجی را در منطقه به نمایش خواهد گذاشت که عمدتا بر مبنای توسعه اقتصادی و افزایش نفوذ منطقه ای قابل تعریف است.
