BM Güvenlik Konseyi mekanizma ertelemesine onay vermedi
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üyeleri, Rusya ve Çin tarafından sunulan ve 2231 sayılı kararın altı ay süreyle (18 Nisan 2026 / 6 Ordibeheşt 1405) teknik olarak uzatılmasını öngören tasarıyı görüşmek ve oylamak üzere toplandı. Bu önerinin amacı, Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP / JCPOA) üyelerinin mevcut engelleri aşmak için müzakere fırsatından yararlanmasıydı.
Daha önce, Güvenlik Konseyi’nin dönem başkanı sıfatıyla Güney Kore, 2231 sayılı kararın (2015) 11. maddesine dayanarak “İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasının sürdürülmesi” başlıklı bir karar tasarısı sunmuştu. Bu tasarı 19 Eylül’de (28 Şehriver) oylamaya sunuldu ancak 15 üye arasında yalnızca 4 olumlu oy alabildi; 9 ülke karşı oy kullandı, 2 ülke ise çekimser kaldı ve böylece kabul edilmedi.
Ardından üç Avrupa ülkesi (İngiltere, Almanya ve Fransa), Amerika Birleşik Devletleri’nin 2018’de anlaşmadan tek taraflı çekilmesine ve Avrupalı tarafların yükümlülük ihlallerine değinmeden, İran İslam Cumhuriyeti’ni 2015 Nükleer Anlaşması’nı (KOEP) ihlal etmekle suçladı ve 30 günlük “mekanizma” (snapback) sürecini başlattı. Bu adım, Washington’un Tahran’a karşı yürüttüğü “azami baskı” kampanyasıyla uyumlu bir girişim olarak değerlendiriliyor.
Belirtmek gerekir ki, Güvenlik Konseyi’nde herhangi bir kararın kabulü için 15 üyenin en az 9’unun olumlu oyu ve daimi üyelerin veto hakkını kullanmaması gerekmektedir.
Bölgesel ve uluslararası gerilimlerde yeni bir dönem
Bununla birlikte, Rusya ve Çin’in mekanizmanın askıya alınmasına ilişkin sunduğu karar tasarısı da oylamada başarısız oldu; yalnızca 4 olumlu oy alırken, 9 ülke karşı çıktı ve 2 ülke çekimser kaldı. Bu doğrultuda Birleşmiş Milletler, yaptırımların geri dönüş sürecini başlatacaktır. Bu gelişme, bölgesel ve uluslararası gerilimlerde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirilmektedir.
