Rusya’nın Ukrayna ile savaşı ve Moskova’nın temelde silah içermemesi gereken ama silahlara dayalı asimetrik savaşı ve birleşik savaştaki ustalığı sayesinde, bu kış durumu tahmin edilebilirdi.
Dr. S. Mohammad Isanedjad
Bu varsayımlar ve çarpıtmalar, Doğu Avrupa’da kışın her şeyden önce soğuk olduğunu anlamamızı engelledi. Bu basit coğrafi gerçeklik, kitlesel ve sosyal medya çağında Nazi Almanyası’nın savaş makinesiyle partizan savaşından büyük ve küçük Slavların ortak anılarının yanında görülüp duyulmaması göz önünde bulundurulursa, birilerinin geçmişin tarihsel öğretileri ile geleceğe ışık tutma olasılığı, çok uzak ve yapmacıktır.
20. yüzyılın ideolojisi ve inancı yerine, günümüz dünyası yaşam tarzlarına ve abartılmış ünlülere takıntılı durumdadır ve anın hazzı ilkesi, geçmişin anlayışının ve tefekkürünün yerini almıştır. Böyle bir dünya, kullanışlı dijital araçlara ve web ortamına rağmen, geçmişinden ve seleflerinin mirasından giderek daha da uzaklaşıyor ve bunun sonucu ise kendine yabancılaşma ve yakınlarından uzaklaşmadır. Bugün böylesine sakin ve yoğun bir dünya, bizi Çin Yeni Yılı havai fişeklerinin ortasında bir barut deposuna çeviriyor. Ama yine de umutsuzluğa kapılmamalıyız. Gelin krizin en odak noktasından başlayalım: Ukrayna. Tahminlere göre yaklaşan kış, Avrupalıların normal yaşamının yanı sıra son birkaç on yılın ortalamasından daha soğuk geçerse, savaşan tarafları da çatışmayı bırakmaya zorlayacaktır. Sahadan elde edilen kanıtlar, hem Rus hem de Ukrayna tarafının ilerlemek yerine kendilerini kış savunmasına uygun güçlü konumlarda korumaya çalıştıklarını gösteriyor ve pahalı ve yararsız çabalarla ilerlemeye çalışmak yerine, yeni birlikler eğitmeye ve bahara kadar yorgun askerleri silahlandırıp iyileştirmeye odaklanmak istiyorlar. Bu haberin tüm acısı ve tatsızlığı yanı sıra güzel ve değerli bir yönü de vardır: Bir diyalog başlatma olasılığı.
Askerler işsiz kaldığında bir damla fedakarlık ve bir cesaret denizi olan siyasetçiler diplomasi ile savaşa devam etmektedirler ve bu durumda sonucun gençlerin kırmızı kanıyla değil eski politikacıların kalemlerinin mavi mürekkebiyle olduğunu defalarca gördük ve okuduk.
Kabul edilmelidir ki, dünya koşulları Rusya’nın Ukrayna’ya saldırmasından önceki günlere dönmesi pek mümkün değil ama tüm tarafların kararlılığı ve cesaretiyle bundan daha kötü olmaması mümkündür. Bu diyalog, 20. yüzyılın iki dünya savaşı arasındaki iyimser Pasifik’in tavrıyla karşılaştırılmamalıdır. Aksine, ters tarih çalışmaları alanının öğretileri ve alternatifleriyle ölçülmeli ve değerlendirilmelidir.Pratik alana bakacak olursak, Türkiye’nin tahıl geçişinde olduğu gibi Moskova ile Kiev arasındaki diyaloğu açma konusunda şansını denemesi fena olmayabilir.
Bunu yaparak, Türk hükümeti sadece savaşın uğursuz gölgesini dünyadan uzaklaştırmakla kalmıyor, aynı zamanda sosyal sermaye ve yaklaşan seçimler için uluslararası kredi de kazanıyor.Milliyetçi stratejistler, Erdoğan ve onu eleştirenlerle birlikte Ukrayna’daki savaşın Türkiye için yapıcı bir kaos olduğunu söyleyebilirler.
Rus İmparatorluğu’nun ikinci çöküşüyle birlikte Avrasya’da Türkler ve bir başka altın ordu çağının şafağına giden yol hazırlanmış olur ve buna bakılırsa Türkiye, yaralı Avrasya ayısının felakete doğru ilerlemesini engellememelidir.
Ama savaşın Pandora’nın kutusu gibi olduğunu kim bilmez ki ve tabi onu açmak geri alınamaz bir seçenektir. Bu danışmanlar ve stratejistler, Osmanlı padişahlarının Birinci Dünya Savaşı başlamadan önceki deneyimlerine ve savaşa girerek işleri düzeltme konusundaki iyimserliklerine bakarlarsa, kararlarında biraz tereddüt edebilirler.Ukrayna’da savaş başlamadan önce, birçok kişi bunun Moskova’yı ve Güney Çin Denizi’nde kuvvet toplama olasılığını bastırmak için Batı’nın Rusya ile bir vekalet savaşı olduğuna inanıyordu. ancak planlar her zaman tasarımcıların isteklerine göre ilerlemez. Belki de Rusya Federasyonu’nun zayıflığı Sovyetler Birliği’nin çökmesine yol açacak ve Çinlilerin büyük nüfuslarını Moğolistan, Kazakistan ve Rusya’nın değerli yataklarıyla ıssız bozkırlarda genişletme hayali gerçekleşecek.
Çöküş sonrası Rusya’ya ne Çin ne de başka bir ülke müdahale etmese bile yerel güçlerin etnik, dini, ekonomik vb. saiklerle irili ufaklı savaşları kaçınılmaz hale gelecektir.Buna göre, Amerika Birleşik Devletleri liderlerinin her zamankinden daha fazla yetkinliğini ve gücünü kaybettiği bir çağda, Avrasya liderleri, özellikle savaşın her iki tarafında da güvenilirliği olanların arabuluculuk yapması gerekir. Başarısız olsalar bile isimleri tarihin karanlığında ışıl ışıl parlayacaktır. Gelin tekrar tarihin içine dalalım. Belki de Amerika Birleşik Devletleri başkanı Woodrow Wilson, Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesinden önceki dönemde, 1916’da müzakere edilen barışın 1918’de ne kadar büyük bir maliyetle sağlanacağını bilseydi, bu tarihi gecikmeyi asla yapmazdı. Barış yolundaki eylemsizlik konusunda şüpheci ve karamsar olunmalı, hatta kan ve ateşin geleceğine karşı statükonun beyhude korunması çabaları övülmelidir.
