Türk Devletleri Teşkilatı’nın On İkinci Zirvesi Gebele’de Gerçekleşti
Türk Devletleri Teşkilatı’nın on ikinci zirvesi, üye ülkelerin devlet başkanlarının katılımıyla Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Gebele şehrinde düzenlendi. Zirve sırasında liderler, konuşmalar ve görüş alışverişlerinin ardından “Gebele Bildirisi”, “Türk Devletleri Teşkilatı Plus’un Kurulmasına Dair Karar” ve “Türksüy’ün Güçlendirilmesi ve Geliştirilmesine İlişkin Mutabakat Zaptı” da dahil olmak üzere nihai belgeleri ve kararları imzaladılar.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, konuşmasında Türk devletleri arasında ortak alfabenin önemine dikkat çekerek Türkiye’nin bu konuda ilk adımı attığını açıkladı. Erdoğan, bu hareketin başlangıcı olarak “Cengiz Aytmatov” hakkında bir eser ile “Oğuznameler” külliyatının ortak alfabe ile yayımlandığını ve nüshalarının üye ülke liderlerine takdim edildiğini belirtti. Ayrıca bilim ve teknoloji alanında iş birliğinin geliştirilmesini istedi ve yapay zekâ konusunda “Büyük Türkçe Dil Modeli”nin oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı.
Erdoğan ayrıca güvenlik, terörle mücadele, yasa dışı göç, siber tehditler ve iklim değişikliği alanlarında iş birliğinin önemine değinerek şunları söyledi: “Bu tehditler karşısında ortak bir duruş sergileyebilir ve güvenliğimizi ortak bir gökyüzü altında güçlendirebiliriz.” Ardından bölgesel gelişmelere değindi.
İsrail’in Lübnan ve Suriye’den başlayıp ardından Yemen, İran ve nihayetinde Katar’a kadar genişleyen saldırılarını bölge istikrarına yönelik en büyük tehdit olarak nitelendirdi. Gazze’deki katliamların durmasını olumlu değerlendiren Erdoğan, kalıcı çözümün yalnızca Filistin halkının meşru haklarına dayalı iki devletli bir yapının kurulmasıyla mümkün olacağını vurguladı. Ayrıca Suriye’deki gelişmelere değinerek şöyle dedi: “Çok sayıda soruna rağmen, Suriye hükümetinin son 9 aydaki ilerlemeleri umut vericidir. Bu ülkenin toprak bütünlüğünün korunmasına, siyasi, ekonomik ve güvenlik koşullarının iyileştirilmesine odaklanmalı ve Şam ile etkileşimimizi artırmalıyız.”
Erdoğan ayrıca Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan arasındaki sınır anlaşmasını memnuniyetle karşıladı ve bunu bu ülkelerin liderlerinin akılcılık ve basiretinin göstergesi olarak değerlendirdi. Türkiye Cumhurbaşkanı, enerji, iletişim ve ulaştırma alanlarındaki ortak projelerin önemine vurgu yaparak “Hazar Denizi üzerinden Orta Koridor”un daha da etkin ve verimli hale getirilmesi gerektiğini söyledi.
Törenin ardından liderler, Azerbaycan ile Türkmenistan’ın iş birliğiyle Fuzuli ilçesinde inşa edilecek caminin temel atma törenine video konferans yoluyla katıldılar. Daha sonra Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in ev sahipliğinde verilen resmî akşam yemeğinde bir araya geldiler. Programların bitiminde Erdoğan, bakanlar ve üst düzey yetkililerden oluşan heyetiyle birlikte Gebele’den ayrılarak şehrin uluslararası havalimanından Türkiye’ye hareket etti.
