İran, İsrail ve ABD arasında nükleer gerilimlerin tırmanışı: Diplomasiden askeri tehditlere
ABD, İran’a yönelik son teklifinde uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını talep etti, ancak Tahran bu şartı kırmızı çizgilerinin ihlali olarak nitelendirerek kabul etmeyi reddetti. Zenginleştirme konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle duran müzakereler, yeni plana göre 15 Haziran’da Muskat’ta yeniden başlayacak.
İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian, yaptığı konuşmada, İran’ın barışçıl nükleer araştırmaları durdurması yönündeki ABD ve Avrupa baskılarına boyun eğmeyeceğini vurguladı. İlam eyaletindeki halkla buluşmasında, Washington’ın uranyum zenginleştirmenin durdurulması ve nükleer araştırmaların sonlandırılması taleplerini “zorbalık” olarak nitelendiren Pezeshkian, “Araştırmalarımızı sıfırlamayı ve ardından sanayi ve tıp alanındaki nükleer ihtiyaçlarımız için onay beklemeyi asla kabul etmeyeceğiz” dedi.
Askeri tehditler ve karşılıklı tepkiler
İsrail’in İran’a askeri saldırı ihtimaline dair acil raporların yayınlanmasının ardından, Orta Doğu’daki gerilimler benzeri görülmemiş bir seviyeye yükseldi. Washington ve Tel Aviv’deki karar alıcılara yakın kaynaklar, İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine yönelik askeri bir harekata hazırlandığını bildirdi.
Diğer taraftan, Tahran hızla tepki göstererek İran silahlı kuvvetlerinin en yüksek seviyede alarmda olduğunu duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, herhangi bir düşmanca eylemin “hızlı ve kesin bir yanıtla” karşılanacağını vurguladı.
Bu gelişmelerle eş zamanlı olarak, ABD Irak ve Suriye’deki üslerinden gereksiz personelin tahliye edilmesi talimatını verdi. Analistler, bu hamlenin Washington’ın çatışmaların tırmanması ihtimaline dair endişesinin bir göstergesi olduğunu değerlendiriyor. Ancak Amerikalı yetkililer, nükleer müzakerelerin önceden planlandığı gibi Muskat’ta devam edeceğini belirtti.
Bu gerilimlerin ortasında, bölgedeki ekonomik göstergeler de etkilendi. Küresel piyasalarda petrol fiyatları %3 artarken, Orta Doğu’daki şirketlerin hisse değerlerinde belirgin bir düşüş yaşandı. Uzmanlar, bu trendin devam etmesinin küresel ekonomi üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Birleşmiş Milletler (BM), acil bir toplantı düzenleyerek tüm taraflardan bölgedeki gerilimi daha da artırabilecek her türlü eylemden kaçınmalarını istedi. BM Genel Sekreteri António Guterres, anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesinin gerekliliğini vurgulayarak arabuluculuk teklifinde bulundu.
IAEA Yönetim Kurulu’ndan İran’ın nükleer programına karşı karar
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Yönetim Kurulu, bugün (12 Haziran 2025) 19 olumlu, 3 ret (Rusya, Çin, Burkina Faso) ve 11 çekimser oyla, İran’ın nükleer taahhütlerine uymadığını iddia eden bir kararı kabul etti.
İran Dışişleri Bakanlığı ve Atom Enerjisi Kurumu ortak bir açıklamayla bu kararı “siyasi, dayanaksız ve Siyonist rejimin sahte belgelerine dayalı” olarak nitelendirdi. Açıklamada, İran’ın yeni bir zenginleştirme merkezi devreye alma ve ileri santrifüjlerle değiştirme gibi “karşılıklı önlemler” alacağı vurgulandı.
