İsrailin Türkiyenin F35 programına dönüşünden duyduğu endişe
Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemlerinin Birleşik Arap Emirlikleri’ne devredilmesi olasılığı, bölgedeki diplomatik gelişmelerde önemli konulardan biri hâline geldi. İsrail bu devredilmeye karşı çıkıyor ve Abu Dabi’yi bu sistemleri satın almaktan vazgeçirmek için baskı uyguluyor.
Türkiye ilk S-400 sevkiyatını 2017’de Rusya’dan sipariş etti ve Temmuz 2019’da teslim aldı. Sonrasında Washington, Ankara’yı F-35 savaş uçağı programından çıkardı ve Türkiye için üretilen savaş uçaklarının teslimatını durdurdu. Türkiye ayrıca 2020’de ABD tarafından CAATSA kapsamında yaptırıma tabi tutuldu.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 26 Eylül’de BM Genel Kurulu marjında, Türkiye’nin S-400’lerinin üçüncü bir ülkeye devredilmesinin mümkün olabileceğini, ancak Moskova’nın onayını gerektirdiğini söyledi. Alıcı ülkenin Rusya ile dostane ilişkileri olması ve bu sistemlerin Ukrayna’ya gönderilmeyeceğine dair garanti vermesi gerektiğini ekledi.
Ankara son aylarda S-400 sorununu aşmak için farklı seçenekleri değerlendirdi. Önce Türk medyasında ortaya atılan, ardından Wall Street Journal tarafından da yayımlanan seçeneklerden biri, sistemlerin BAE’ye satılması. Böyle bir satış gerçekleşirse Türkiye bu sistemleri kendi topraklarından çıkarabilir ve ABD ile yaptırım krizini çözmek için önemli bir adım atabilir.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, “S-400 anlaşmazlığı Türkiye ile ABD arasında çözülecek. Bu süreç zaman alabilir ve iki taraf CAATSA yaptırımları ile ABD Kongresi’nin diğer şartları üzerinde çalışıyor.” demişti. Washington açısından S-400 ve ilgili ekipmanın Türkiye topraklarından çıkarılması, Ankara’ya yeniden F-35 satışı için kilit önem taşıyor.
S-400’ün BAE’ye satışının önündeki ana engel Rusya değil. Ankara ve Moskova olası satış konusunda anlaşmaya varmış durumda, ancak İsrail, BAE’nin bu sistemi satın almasını engellemek için Abu Dabi’ye baskı yapıyor. İsrail’in asıl endişesi, S-400 sorunu çözülürse CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve Türkiye’nin F-35 programına geri dönmesidir.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu daha önce Türkiye’nin F-35 edinmesine açıkça karşı çıkmıştı. İsrail, Türkiye’nin F-35 filosunun bölgesel askeri dengeyi ve kendi güvenlik hesaplarını değiştirebileceğini düşünüyor. Bu nedenle İsrail açısından Türkiye’de kullanılmayan S-400’lerin kalması, Ankara’nın F-35’e dönüşünden Tel Aviv için daha tercih edilebilir olabilir.
